Een beetje theorie...

Project PMTCT/PTME (Engels/Frans)

HIV/VIH:

HIV: Humaan Immunodeficiëntie Virus.

Dit is een virus dat het menselijke immuunsysteem (de CD4 cellen) aantast/ verzwakt. Wanneer deze cellen (het afweersysteem) zijn aangetast is het lichaam niet meer in staat om zelf bepaalde ziekteverwerkers (bacteriën/ virussen) te bestrijden.

Hoe wordt HIV overgedragen:

- seksueel contact (sperma, voorvocht, vaginaal vocht,...)

- bloed/bloed contact (vb injectienaalden, bloedtransfusie)

- van moeder naar kind (PMTCT/PTME)

Opsporen van HIV:

Antistoffen zijn pas na enkele weken aantoonbaar in het bloed. De periode waarin nog geen HIV- antistoffen in het bloed te zien zijn, maar waar wel al een infectie heeft plaatsgevonden, noemen we de ‘windowfase’. Bij patienten met een hiv-infectie zijn de hiv-antistoffen binnen de 3 maand aantoonbaar. Vandaar dat er om de drie maand gecontroleerd en uitspraak gedaan wordt over de HIV status. Eenmaal HIV seropositief wordt het aantal CD4 cellen geteld in het bloed.

AIDS/SIDA

AIDS : Acquired immuno deficiency syndrome

AIDS is een aandoening, waarbij het afweersysteem tekortschiet (CD4 cellen staan laag). Doordat het immuunsysteem te zwak is ontstaan verschillende infecties (opportunische infecties OI) en ziektes.

Wanneer je hiv- seropositief bent, betekent dit niet dat je ook direct aids hebt. In het begin van een hiv- infectie merk je weinig tot niets. Pas als het hiv-virus het afweersysteem ernstig heeft aangetast (controle via de CD4 cellen), kunnen er 1 of meerdere OI optreden (die bij een gezonde afweer vanzelf geneest). Dan spreken we van aids.

Het verloop van CD4 cellen (die dalen) in vergelijking met het HIV virus (die stijgt) in de tijd.

Genezen van een hiv-infectie is niet mogelijk maar door op tijd te beginnen met medicatie, hiv-remmers, kan je lang leven met HIV zonder de ziekteverschijnselen (OI) te krijgen. AIDS kan op die manier voorkomen worden of toch langdurig uitgesteld.

De moeilijkheid van een behandeling met hiv-remmers is dat mensen de pillen op een vast stijdstip moeten innemen. Dit iedere dag, je leven lang. Therapietrouw is het belangrijkste voor een goede behandeling. (en de resistentie die daardoor ontstaat) De geneesmiddelen kunnen ook bijwerkingen geven waardoor therapietrouw moeilijk wordt. Bijvoorbeeld misselijkheid, verandering van vetverderling in het lichaam...

PMTCT/ PTME

PMTCT: Prevention Mother To Child Transmission (transmissie van HIV)

90% van de hiv- seropositieve kinderen werden besmet via hun moeder.

Van moeder op kind kan HIV op drie momenten doorgegeven worden:

- tijdens de zwangerschap (placenta)

- gedurende de bevalling (knip/scheur, vacuum, langdurige arbeid,....)

- in de borstvoedingsperiode (moedermelk)

Tijdens de zwangerchap is de weerstand al lager dan normaal en kan de hiv-infectie daardoor sneller verlopen. Het is daarom zeer belangrijk om de hiv-status van een vrouw te kennen tijdens de zwangerschap. Indien de HIV status gekend is wordt er ook nagegaan hoeveel het aantal CD4 cellen is bij een HIV+ vrouw.

PMTCT is gebasseerd op twee basisprotocollen bij zwangeren:

1)ARV profylaxis, antiretrovirale profylaxis. Een combinatie van 3 pillen die gegeven wordt aan de vrouw tijdens de zwangerschap/bevalling/ borstvoedings periode, wanneer het aantal CD4 cellen > 350 cellen/mm3.

2) Levenslange ART, antiretrovirale tritherapie. Een combinatie van 3 pillen die gegeven wordt aan de vrouw wanneer het aantal CD4 cellen <>

Prenataal (tijdens de zwangerschap):

Bij HIV+ zwangere vrouwen die geen nood hebben aan ART voor eigen gezondheid, wordt er wel zo snel mogelijk gestart met ARV. Dit het liefst vanaf 14 weken maar soms komen vrouwen pas later voor een eerste consultatie.

Ik ga jullie niet vervelen met details rond welke soort medicaties er bestaan en welke medicatie niet in het eerste trimester mag gegeven worden.

Arbeid/bevallen:

Hier is het belangrijk om de vroedvrouw op te leiden over HIV tranmissie tijdens de arbeid/bevalling. HIV kan worden doorgegeven wanneer we over obstructies praten. Zoals bij het gebruik van een vacuum, een knip, een ruptuur, het vroegtijdig breken van de vliezen, langdurige abreid,....

Indien de vrouw hiv-positief is en nog niet onder behandeling staat, wordt er medicatie gegeven in het verloskwartier, die het hiv-virus zo laag mogelijk houdt voor tijdens de arbeid/ bevalling. Deze medicatie moet iedere 12u herhaald worden.

Als de hiv-status van de moeder nog niet gekend is, is dit het moment om nog een hiv-test te doen en de medicatie te geven. Anders verlies je de vrouw uit het oog en wordt HIV doorgegeven via de borstvoeding.

Postnataal (borstvoedingsperiode)

Ook het kind krijgt medicatie gedurende de eerste 6 weken na de bevalling.

Vroeger werd er aangeraden om tot 6 maanden exclusief borstvoeding te geven en daarna over te gaan tot weenen (=stop BV). Dit is aan het veranderen omdat je vanaf 6 maanden ondervoedde kinderen ziet. Het WHO verandert zijn richtlijnen en wil borstvoeding voort zetten tot 24maand. Het kind wordt na de geboorte verder opgevolgd en getest op HIV, tot 3 maanden na stop borstvoeding. Pas dan kan je met 100% zekerheid zeggen of het kind HIV positief of negatief is. Dit is een groot probleem aangezien moeders niet meer komen.

Dit is zowat heel erg kort uitgelegd wat PMTCT inhoudt.

Op alle vlakken komt er natuurlijk veel meer bij kijken dan wat ik nu kort heb uitgelegd.

Reproductieve Health omvat:

- family planning

- antenatal care

- postnatal care

- obstetric care

- abortion care

- STI care (sexual transmitted infections)

- care for rape victims

- neonatal care

Dit is het minimum pakket aan zorg waarvoor een vroedvrouw verantwoordelijk is.

Hieronder nog wat afkortingen die in de loop van de komende maanden zullen gebruikt worden, kan altijd handig zijn.

ANC: Antenatal care

BEOC: Basic Emergency Obstetric Care

CEOC: Comprehensive Emergency Obstetric Care

Hb: Haemoglobin

HIV/VIH: Humain Immuno Virus/ Virus Immuno déficience Humain

MCH: Mother and Child Health

MSF : Médecins sans Frontières

MVA: Manual Vacuum Aspirator

RH: Reproductive Health

STI/ IST. Sexually transmitted infections/ Infections Sexuellement Transmissibles

TB: Tuberculosis

TTV: Tetanus Toxoid Vaccin

WHO: World Health Organisation

PMTCT Prevention Mother To Child Transmission/

PTME Prévention de la Transmissiom de la Mère à l’Enfant

AIDS : Acquired immuno deficiency syndrome

SIDA : Syndrome d’immunodéficience acquise

BV : Borstvoeding