Congo - Viadana

10 februari 2012, Viadana

Congo....
Wat Masisi moest worden, werd een missie bij de Pool Urgence Congo (PUC) in Viadana. Viadana, een dorp midden in het prachtige Congolese regenwoud met zijn gastvrije en lieve dorpelingen.
Het is voor de PUC de eerste keer dat ze een malaria missie lanceren en dus voor iedereen een nieuwe werkwijze en nieuwe verwachtingen van statistiek.

Ons team bestond uit 13 mensen waarvan ik de enige expat was. Ik dacht dat dit zeer moeilijk zou worden maar dit was helemaal niet het geval, integendeel.
De eerste week was wat aftasten maar eenmaal ze begrepen dat ik een zeer emotionele persoon ben, die behoefte heeft aan troost bij het verliezen van een kind, zaten we op dezelfde golflengte.
Het team was fantastisch en ik werd op handen gedragen. Niet alleen door mijn team maar ook door de bevolking. Al snel werd hun duidelijk dat ik mijn werk met hart en ziel doe en voor iedere zieke strijd.

Zo heb ik in mijn verslag hele mooie verhalen die zowel positief als negatief eindigen....
Waar te beginnen? Alle dagen gaf Viadana mij een avontuur dat niemand mij nog kan afpakken. Het voordeel om in het regenwoud te zitten is de rust, de natuur met zijn rijke fauna, de verse lucht, opstaan en gaan slapen met de zon maar het heeft natuurlijk ook nadelen. De weg is niet onderhouden, de gezondheidszorg is moeilijk te bereiken, medicatie is schaars, geen eten of weinig variantie erin en geen hygiëne... Maar je leert 'overleven' in de natuur en ook hier heb ik toch vlug mijn comfort gevonden.

Op dag 1 (vrijdag de 13e) begon mijn avontuur al met een accident. Door de staat van de weg en een inschattingsfout van de chauffeur is de auto beginnen wegslippen en zijn we op ons zijde terechtgekomen. Gelukkig is alles in vertraging gebeurd en waren er geen gewonden. Het was even schrikken om erna vlug de auto te moeten verlaten, wat een reflex.

Ik dacht vast te zitten en te moeten overnachten in één van de hutjes maar wonder boven wonder was de auto na een half uur eruit getrokken en waren we weer op weg.
Onvoorstelbaar wat een kracht er schuilt in de range rovers van MSF. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze auto's verboden zijn in Europa. Er was niets van schade te bespeuren aan de auto, zelf de antenne en de zijspiegel stonden nog recht....

Na 3 dagen onderweg te zijn was ik blij aan te komen in Viadana. Helemaal door elkaar geschud en moe van de lange weg. Ik werd onmiddellijk als verantwoordelijke gesteld voor de apotheek (typisch als je expat bent) en dat gaf me al veel werk. Er was nog niets op orde gesteld en als perfectionist wil ik alles correct hebben.
De missie bestaat uit 2 delen. Het ziekenhuis in Viadana zelf, waar alle erge gevallen van malaria terechtkomen en waar een nationale MSF dokter en verpleegkundige continu aanwezig zijn. Daarnaast hebben we 2 mobiele klinieken die het regenwoud intrekken naar de gezondheiscentra's om te sensibiliseren dat MSF hier is met gratis zorg voor alle zieken, te consulteren en een triage te doen om de erge gevallen van malaria te vinden. De zware gevallen sturen we dan door naar het ziekenhuis.
Ik was deel van de mobiele kliniek. Zo deed ik per dag ongeveer tussen de 130 en 160 consultaties. Natuurlijk had ik bijna alle dagen enkele erge gevallen van malaria en daar schuilt nu net de verantwoordelijkheid en moeilijkheid van het werk. Alle dagen was ik bang om een kind te verliezen en jammer genoeg is mij dit teveel overkomen.

Het is iets wat wij (ook ik niet) nooit zullen begrijpen. De zieke mag nog naast het gezondheidscentrum liggen en daar gratis zorg krijgen, dan nog prefereren de ouders eerst een traditioneel toxisch geneesmiddel (waar ze een hoge prijs voor betalen) te geven en pas als het bijna te laat is komen ze bij mij terecht.

Een voorbeeld: wanneer er bloedarmoede is bestaat er maar 1 middel namelijk bloedtransfusie, maar niet het geven van een sap afkomstig van planten. Zo wordt het blad van de papaya- en advocaad boom gekookt tot een
toxisch middel en wordt dit gegeven als traditioneel geneesmiddel..... Natuurlijk helpt dit niet, integendeel. Het kind heeft het dan ook niet overleefd....

Ouders zullen ook nooit de waarheid vertellen aan ons over wat ze al als medicatie proberen geven hebben vooraleer naar ons te komen. Op die manier heb ik veel te veel kinderen verloren. Zo kwam een jongen bij
mij terecht die in een soort van trance was. Zijn mond was volledig besmeurd met schuim en een witte brij kwam eruit. De moeder zegt niets gegeven te hebben en voor hondsdeilheid moet je eerst honden hebben (wat daar haast niet het geval was). Ze blijven echter koppig zwijgen..... steeds met negatief gevolg voor het kind.

Ik heb niet alleen kinderen verloren aan malaria maar ook aan uitdroging. Een jongen, jonger dan een jaar, komt bij me binnen met een non stop diarree (je moet altijd denken aan cholera). Zijn ogen lagen enorm diep in zijn oogkassen en de huid bleef rechtstaan. Dit was blijkbaar al een week gaande. Het kind had zelf geen slikbewegingen meer als we water gaven en het vinden van een ader was bijna onmogelijk. Ook hier is 2u later dit kindje gestorven. Verschrikkelijk om die laatste moeilijke ademhalingen en gekreun aan te horen.

Ook aan meningitis heb ik eentje verloren. Test voor malaria was negatief en ieder kind dat binnen komt voel ik aan de fontanel (plaats op het hoofd waar de schedel nog niet is toegegroeid het eerste levensjaar). Hieraan kan ik al voelen in welke staat het kind is. Is die plek zeer diep gevallen dan is dit vooral ten gevolge van uitdroging maar nu had ik een fontanel met vocht onder die gelijk op barsten stond, wat een symptoom is van meningitis. Jammer genoeg is de medicatie hier haast niet te vinden voor de behandeling.

Ook een baby van 2 weken heb ik verloren. De mama duwde de zieke baby in mijn handen en keek me diep aan met een wanhoopsblik, verwachtende dat de blanke nu alles zou kunnen doen. Maar ook hier heb ik niets meer kunnen doen. De baby blies zijn laatste zucht bij me uit, hij had nog warm maar een koud geel/ grijze kleur. Verschrikkelijk dat je niets anders kan doen dan het slechte nieuws vertellen en troost bieden.
Dikwijls heb ik mij afgevraagd waarom ik daar was. Welk verschil geeft het? De kinderen die ik effectief moet hebben en vinden komen steeds te laat bij me toe.

Maar in dit hele avontuur is er 1 super verhaal. Het heeft aan het hele team een boost van energie gegeven maar vooral voor mij was het een super einde.
Giselain, jongen van 6 jaar, 15 kg was zo één van de kinderen die eigenlijk veel te laat is gearriveerd bij mij in het gezondheidscentrum. De moeder droeg hem en ik pakte hem over terwijl ik een vlugge check up deed bij hem. Duidelijk een erg geval van malaria en om door te verwijzen naar het ziekenhuis. Ik gaf de nodige directies aan de mama en het doorverwijsmateriaal (nog steeds met Giselain in mijn armen) als plots de mama heel hard begon te wenen. Ze dacht dat Giselain eigenlijk al dood was. Eerlijk gezegd was ook ik heel erg bang dat dit het geval was. We moesten dringend naar het ziekenhuis maar de mama bleef maar doorhuilen. Ik kan geen tijd verliezen en maakte een vlugge beslissing. Ik liet al mijn consulaties achter, pakte Giselain stevig beet, draaide een doek rond mijn middel en sprong op de motor richting ziekenhuis. Het is 30 min rijden, 15 kg dat steeds wegzakte in mijn armen en bewusteloos hing, het proberen voelen van een ademhaling of hartslag maar wat ik vooral een half uur gedaan heb is bidden tot mijn boma. Als je dit kind van mij afpakt verlies ik alle energie en motivatie om verder te gaan. Laat dit alsjeblieft niet het geval zijn....... Toegekomen in het ziekenhuis schreeuwde ik naar de dokter en we zijn er allemaal opgesprongen. Catheter plaatsen en de eerste zorg toedienen , we hebben alles gedaan wat we konden. Verder is het wachten geblazen. Zo heeft Giselain 4 dagen mijn hart doen laten bevriezen. Zijn situatie verbeterde maar niet. Iedere dag ging ik hem bezoeken en luisterde ik bij de dokter hoe hij het deed.
Tot ik de week erna in hetzelfde gezondheidscentrum bezig was en een aangename verrassing kreeg. Giselain stond springlevend met een grote glimlach naar mij te zwaaien en kwam me een dikke knuffel geven. Ik kon wel huilen..... Ik ben ervan overtuigd dat ik naast hem ook veel kinderen gered heb. Gelukkig maar.

Het was een zeer vermoeiend werk want ik heb nieuwe gezondheiscentrums geopend en dus moet je steeds al je energie geven voor een nieuwe start maar een ik eindig met een zeer voldaan gevoel. Het was opnieuw een pracht van een belevenis in een dorp waar ik ook zo warm werd ontvangen.

Volgende missie: Zuid Soedan.
Ik ga daar in een vluchtelingkamp gaan werken, 26000 Noord-Soedanezen
op de vlucht. Het wordt een grote uitdaging want Soedan is geen gemakkelijk land.